ละครแนวตั้ง : ความบันเทิงรูปแบบใหม่กับผลกระทบที่สังคมต้องจับตา

Publish Date: 24/08/2026

สมาร์ตโฟนได้เปลี่ยนพฤติกรรมการเสพสื่อของผู้คน จากการนั่งดูละครตามเวลาออกอากาศหรือรับชมซีรีส์ตอนละเกือบหนึ่งชั่วโมง มาเป็นการดูเนื้อหาสั้น ๆ ได้ทุกที่ทุกเวลา ส่งผลให้ “ละครแนวตั้ง” (Vertical Drama) ซึ่งออกแบบสำหรับหน้าจอมือถือและเน้นการเล่าเรื่องกระชับ ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้น โดยไทยเป็นตลาดที่น่าจับตา จากจำนวนดาวน์โหลดแอปพลิเคชันสูงเป็นอันดับ 6 ของโลก และการใช้จ่ายผ่าน In-App Purchase สูงเป็นอันดับ 3 นอกประเทศจีน ประกอบกับไทยมีจุดแข็งด้านบุคลากรสื่อและบันเทิงที่มีประสบการณ์ในระดับสากล และทุนทางวัฒนธรรม ทำให้ละครแนวตั้งสามารถสร้างโอกาสใหม่ได้ 3 ด้าน ได้แก่ (1) เปิดพื้นที่ให้ผู้ผลิตและบุคลากรรุ่นใหม่เข้าสู่อุตสาหกรรมและสร้างงาน (2) พัฒนาโมเดลธุรกิจใหม่ เช่น การซื้อเหรียญ การสมัครสมาชิก การโฆษณาบนแพลตฟอร์ม และการสอดแทรกสินค้า และ (3) เผยแพร่วัฒนธรรมไทยสู่ตลาดโลก โดยเฉพาะเนื้อหาที่สะท้อนความเป็นไทยและความสัมพันธ์ระหว่างเพศเดียวกัน ซึ่งไทยเป็นหนึ่งในผู้ผลิตรายสำคัญ และสามารถต่อยอดสู่ธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องและสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้

อย่างไรก็ตาม โอกาสเหล่านี้มาพร้อมกับความท้าทายสำคัญ ได้แก่ (1) สูตรสำเร็จของเนื้อหาที่เน้นความเข้มข้นและกระตุ้นอารมณ์ หากผลิตซ้ำต่อเนื่องอาจลดความหลากหลาย ส่งผลต่อมุมมองเรื่องความถูกผิดและการแก้ปัญหา โดยเฉพาะในเด็กและเยาวชน (2) การรับชมของกลุ่มเปราะบาง การรับชมผ่านมือถือลำพังอาจลดโอกาสในการแลกเปลี่ยนมุมมอง และเพิ่มความเสี่ยงต่อการรับโฆษณาแฝง เนื้อหาชวนเชื่อ หรือข้อมูลหลอกลวง และ (3) การหลอกลวงออนไลน์ โดยมิจฉาชีพสร้างโฆษณาหรือลิงก์ปลอม หลอกให้เปิดเผยข้อมูลหรือดาวน์โหลดแอปพลิเคชันที่มีมัลแวร์ เพื่อนำไปสู่การสวมรอยทำธุรกรรมและขโมยเงินจากบัญชี

หลายประเทศได้มีแนวทางการกำกับดูแลที่ต่างกัน จีน กำหนดให้ละครต้องได้รับอนุญาตก่อนเผยแพร่ ขณะที่ สหรัฐอเมริกา เน้นป้องกันการเรียกเก็บเงินจากการซื้อเหรียญและการสมัครสมาชิกโดยไม่ตั้งใจ สำหรับประเทศไทย ควรเน้นการกำกับเฉพาะประเด็นที่กระทบสิทธิและความปลอดภัย เช่น การล่วงละเมิดเด็กและการหลอกลวง โดยไม่ควบคุมเนื้อหาอย่างเข้มงวดจนกระทบความคิดสร้างสรรค์ ควบคู่กับการส่งเสริม Media Literacy ให้ผู้ชมรู้เท่าทันเนื้อหา โฆษณาแฝง และการหลอกลวงออนไลน์ รวมถึงสนับสนุนพื้นที่ให้ผู้ชมได้พูดคุยและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น เพื่อเปิดมุมมองที่หลากหลายและตระหนักถึงอิทธิพลของสื่อต่อความคิดและพฤติกรรมของตนเอง