ภัยเงียบจากไมโครพลาสติก

Publish Date: 25/05/2026

ไมโครพลาสติก (Microplastics) คือ อนุภาคพลาสติกขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร อาจเกิดจากการผลิตขนาดเล็กตั้งแต่ต้น และการแตกหักหรือย่อยสลายของขยะพลาสติกขนาดใหญ่ เช่น บรรจุภัณฑ์อาหาร ขวดน้ำ ถุงพลาสติก อวนจับปลา สามารถกระจายปะปนอยู่ในแหล่งน้ำ ดิน และอากาศ ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสุขภาวะของประชาชน โดยปัจจัยที่ทำให้ปัญหาไมโครพลาสติกรุนแรงขึ้น คือ (1) การขยายตัวของอุตสาหกรรมเสื้อผ้า Fast Fashion (2) การขยายตัวของธุรกิจบริการส่งอาหาร (3) การอุ่นอาหารและการใช้บรรจุภัณฑ์พลาสติกนานเกินควร และ (4) การกำจัดขยะไม่เหมาะสม โดยนำไปสู่ผลกระทบต่อทั้งมิติเศรษฐกิจ โดยเฉพาะภาคประมง เกษตร และการท่องเที่ยว และมิติสุขภาพ มีการพบไมโครพลาสติกสะสมอยู่ในหลายอวัยวะของมนุษย์ เช่น สมอง หลอดเลือด ตับ ไต ไขกระดูก รก และน้ำนมแม่ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว เช่น รบกวนฮอร์โมน กระทบพัฒนาการเด็ก เพิ่มความเสี่ยงโรคมะเร็ง เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง และเป็นตัวนำสารพิษเข้าสู่ร่างกาย

ดังนั้น จึงจำเป็นต้องมีมาตรการรองรับอย่างเป็นระบบ ผ่าน (1) การพัฒนากฎหมายและมาตรการกำกับดูแล ใช้หลักการขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิตให้มีบทบาทรับผิดชอบตลอดวงจรชีวิตของบรรจุภัณฑ์ การขับเคลื่อนตาม Roadmap การจัดการขยะพลาสติก (พ.ศ. 2561-2573) การกำหนดมาตรฐานกลางสำหรับการตรวจวัดไมโครพลาสติกในอาหารและแหล่งน้ำ และการใช้มาตรการทางภาษีเพื่อส่งเสริมให้ภาคเอกชนออกแบบสินค้าและบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (2) การต่อยอดการวิจัยและพัฒนาวัสดุทางเลือก โดยเฉพาะพลาสติกชีวภาพที่ผลิตจากวัตถุดิบทางการเกษตร และ (3) การเฝ้าระวังสุขภาพเชิงรุก โดยพัฒนาระบบการเก็บข้อมูลและการเฝ้าระวังสุขภาพเชิงรุกอย่างต่อเนื่อง เพื่อติดตามแนวโน้มการได้รับไมโครพลาสติก และศึกษาความเชื่อมโยงกับการเกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) อันจะนำไปสู่การกำหนดมาตรการป้องกันและดูแลสุขภาพประชาชนได้อย่างเหมาะสมและทันท่วงที